Kripto fyuçers ticarəti riskləri spot bazardakı risklərdən fərqlənir. Siz aktivin özünü deyil, qiymət dəyişiminə bağlı müqavilə mövqeyini idarə edirsiniz. Marja, leverage, maliyyələşmə dərəcəsi və likvidasiya qaydaları eyni anda işləyir. Azərbaycandan istifadə edən treyder üçün buna əlavə olaraq platformanın ölkəyə xidmət göstərməsi, hesabın təsdiqi, pul yatırma və çıxarma kanalları da daxildir. Məqsəd daha çox risk götürmək deyil, qərarın hansı şərtlərdə etibarsız olacağını əvvəlcədən bilməkdir.

Marja leverage demək deyil

Marja mövqeyi saxlamaq üçün girov kimi ayrılan məbləğdir. Leverage isə həmin girovla nə qədər böyük nominal mövqe açıldığını göstərir. Məsələn, 10x leverage qiymət əleyhinizə nisbətən kiçik dəyişəndə belə, marjanın böyük hissəsini silə bilər. Cross margin hesabdakı daha çox balansı riskə qata bilər; isolated margin isə mövqeyə ayrılan hissəni məhdudlaşdırır. Platformadakı bu seçimi təsdiqdən əvvəl yoxlayın, çünki düymənin adı ilə real risk limiti qarışa bilər.

Maliyyələşmə dərəcəsini xərclərə əlavə edin

Perpetual müqavilələrdə maliyyələşmə dərəcəsi long və short iştirakçıları arasında dövri ödənişi təşkil edir. Bəzən long tərəf ödəyir, bəzən short tərəf. Dərəcə bazarın spot qiymətdən nə qədər uzaqlaşmasından, tələbdən və birjanın hesablamasından asılı olaraq dəyişir. Mövqeni bir neçə saatdan artıq saxlayırsınızsa, növbəti hesablaşma vaxtını və nominal məbləği qeyd edin. Kiçik görünən faiz leverage ilə böyük nominala tətbiq edildiyi üçün marjaya görə nəzərəçarpacaq ola bilər.

Likvidasiya stop-loss deyil

Stop-loss sizin seçdiyiniz qayda ilə çıxmağa cəhd edən orderdir. Likvidasiya isə girov tələbi ödənməyəndə birjanın mövqeyi məcburi bağlamasıdır. Mark price, indeks, texniki xidmət və komissiyalar ekranda gördüyünüz son qiymətdən fərqli nəticə yarada bilər. Likvidasiya səviyyəsinə çox yaxın mövqe açmaq üçün maksimum leverage-dən istifadə etməyin. Sürətli bazarda order book boşala bilər və planlaşdırdığınız çıxış qiyməti əlçatan olmaya bilər.

Siqnalı icradan ayırın

Qrafik istiqaməti düzgün göstərsə də, geniş spread, nazik order book və gecikmə nəticəni pisləşdirə bilər. Fyuçers cütünün özündə bid və ask arasındakı məsafəyə, yaxın səviyyələrdəki həcmə və son xəbərlərdə kitabın necə dəyişdiyinə baxın. Spot həcmini perpetual müqavilənin həcmi kimi qəbul etməyin. Əgər çıxış üçün tələb olunan ölçü görünən likvidlikdən böyükdürsə, setup-un adı sizə təhlükəsiz icra vəd etmir.

Stress ssenarisi yazın

Mövqedən əvvəl üç ssenari yazın: qiymətin az miqdarda əleyhinizə getməsi, spread-in kəskin genişlənməsi və hesabınıza girişin müvəqqəti itməsi. Hər ssenaridə sərbəst marjanı, maliyyələşmə xərcini və çıxış planını hesablayın. Orta ssenari belə balansın böyük hissəsini riskə atırsa, ölçü çox böyükdür. Borc pul, gündəlik xərclər və fövqəladə ehtiyat leverage üçün istifadə edilməməlidir.

Fyuçersdən əvvəl yoxlama siyahısı

  • Platforma və məhsul sizin ölkənizdə əlçatandır?
  • Isolated və cross margin fərqini izah edə bilirsiniz?
  • Növbəti maliyyələşmə hesablaşması nə vaxtdır?
  • Mark price ilə likvidasiya səviyyəsi arasında məsafə nədir?
  • Order book planlaşdırılan çıxış ölçüsünü daşıyır?
  • Fərziyyəniz dəyişəndə hansı qayda mövqeni bağlayacaq?

Kripto fyuçers ticarəti riskləri yüksək dəyişkənlik və kapital itkisi ilə bağlıdır. Leverage qazanca zəmanət vermir və zərəri sürətləndirə bilər. Bu məqalə maliyyə məsləhəti deyil. Marja, maliyyələşmə və likvidasiya qaydalarını aydın başa düşmürsünüzsə, mövqeni kiçildin, demo rejimindən istifadə edin və ya fyuçersə girməyin.

Növbəti CryptoSigy mövzusu

CryptoSigy bu cluster-də order book dərinliyi, exchange komissiyaları və API təhlükəsizliyini də araşdırır. CryptoSigy bloqunda əlaqəli yazını oxuyun.

Vaxt və kitabın davamlılığı

Likvidlik günün saatına, xəbər axınına və platformadakı iştirakçıların balansına görə dəyişir. Bakı vaxtı ilə sakit saatlarda görünen order book xəbərdən sonra tez boşala bilər. Eyni cütü sakit bazarda və sürətli hərəkət zamanı yoxlayın. Tək bir screenshot gələcək çıxış qiymətinə zəmanət vermir. Ölçmə vaxtını və bazar şərtini yazmaq sonradan səhv nəticə çıxarmamağa kömək edir.

Platforma riskini ayrıca ölçün

Yaxşı order book çəkilmə qaydası, KYC tələbi, hesabın dondurulması və texniki xidmət risklərini aradan qaldırmır. Rəsmi komissiya və withdrawal səhifələrini oxuyun, hesab üçün 2FA aktiv edin və uzunmüddətli aktivləri ehtiyacdan artıq platformada saxlamayın. Bank kanalının və regiona xidmətin dəyişə biləcəyini nəzərə alın.

Ölçü və çıxış planı

Order ölçüsünü yalnız mümkün qazanca görə deyil, çıxışdakı görünən dərinliyə görə seçin. Hər hansı səviyyədə limit order-lə gözləmək tam dolmanı zəmanət etmir. Əgər ssenarinizdə bazar order-i lazımdırsa, spread və slippage üçün əvvəlcədən limit qoyun. Limit pozularsa, trade-i buraxmaq leverage-i artırmaqdan daha sağlam seçimdir.

Ölçməni trade tarixçəsində saxlayın ki, sonradan nəticəni yoxlaya biləsiniz.

Order göndərməzdən əvvəl pair, qiymət, ölçü, komissiya və mümkün çıxış xərclərini yazın. Sonradan faktiki fill qiymətini bu qeydlə müqayisə edin. Fərq böyükdürsə, bazarı günahlandırmadan əvvəl spread və kitab dərinliyini yenidən yoxlayın. Bu üsul gələcək nəticəyə zəmanət vermir, amma qərarı ölçülə bilən edir.

Ölçmənin tarixini və saatını da qeyd edin. Köhnə məlumatı yeni bazar şəraiti ilə qarışdırmayın.