Крыптамахлярства ў Беларусі: калі прымушаюць адкрыць кашалёк і перавесці грошы

Фраза крыптамахлярства ў Беларусі цяпер звязана не толькі з падробленай інвестыцыйнай пляцоўкай. У кастрычніку 2026 года мясцовае выданне EIA апісала схему ў Мінску, дзе размова пра нібыта заказны ліст перарасла ў шэраг званкоў ад людзей, якія выдавалі сябе за дзяржаўных службоўцаў. Пасля атрымання кода з SMS чалавека пераконвалі, што яго грошы пад пагрозай, а затым накіравалі адкрыць крыптакашалёк і перавесці туды зберажэнні. Паводле публікацыі, баланс быў апустошаны праз некалькі хвілін.

Гэты сцэнар паказвае важны сігнал: махляр можа выкарыстоўваць сапраўдны тэхнічны інструмент — кашалёк або банкаўскі рахунак — у падманнай гісторыі пра «абарону». Сам факт, што транзакцыя адбылася ў блокчэйне або на фінансавай платформе, не робіць яе бяспечнай. Калі незнаёмец па тэлефоне стварае тэрміновасць і загадвае пераносіць грошы, спыніце размову і правярайце сітуацыю праз незалежна знойдзены афіцыйны кантакт.

Як звычайна пабудаваны такі званок

Першы чалавек можа прадставіцца супрацоўнікам пошты, банка, аператара сувязі або іншай арганізацыі і папрасіць код з SMS, спаслаўшыся на ліст, пасылку, абнаўленне рахунку ці тэхнічную праблему. Пасля гэтага ў размову ўключаецца другі суразмоўца: нібыта следчы, міліцыянер ці работнік службы бяспекі. Ён сцвярджае, што першы званок быў часткай злачынства, і прапануе «ратаваць» грошы пад яго кіраўніцтвам.

Далей могуць папрасіць перавесці зберажэнні на «бяспечны рахунак», усталяваць праграму, увайсці ў мабільны банк, атрымаць крэдыт або стварыць крыптакашалёк. Махляры могуць быць ветлівымі і гаварыць упэўнена, карыстацца імёнамі сапраўдных устаноў і ведаць некаторыя асабістыя звесткі. Гэта не даказвае, што званок сапраўдны. Галоўны паказчык — ці патрабуе незнаёмец неадкладных фінансавых дзеянняў або сакрэтных кодаў.

Прыкметы, што вас спрабуюць падмануць

  • Ад вас патрабуюць назваць пароль, поўны код пацвярджэння з SMS, PIN, CVV або фразу аднаўлення кашалька.
  • Суразмоўца просіць пакласці слухаўку толькі пасля выканання інструкцый, не раіцца з сям’ёй або не тэлефанаваць у банк.
  • Вас пераконваюць перанесці грошы на іншы рахунак, усталяваць невядомую праграму або стварыць новы кашалёк дзеля «дэкларавання» ці «абароны».
  • Пагражаюць арыштам, крымінальнай справай або стратай сродкаў, калі вы не адкажаце адразу.
  • Абяцаюць, што новы кашалёк або паказаны ў ім баланс цалкам абаронены ад доступу іншых людзей.

Афіцыйная старонка Міністэрства па падатках і зборах Беларусі папярэджвае пра небяспеку перадачы персанальных даных, банкаўскіх рэквізітаў і аднаразовых пароляў па тэлефоне, а таксама пра фінансавыя дзеянні па інструкцыі суразмоўцы. Калі чалавек сапраўды тэлефануе з установы, завяршыце размову і самастойна знайдзіце нумар арганізацыі на афіцыйным сайце, банкаўскай картцы або ў прыкладанні. Не перазвоньвайце па нумары, які дыктуе патэлефанаваўшы.

Чаму крыптакашалёк не з’яўляецца «бяспечным рахункам»

Крыптакашалёк захоўвае або кіруе лічбавымі актывамі, але не пацвярджае асобу чалавека, які даў вам інструкцыю. Калі вы самі па просьбе незнаёмца стварылі кашалёк, увялі код на фальшывым сайце, падключылі яго да невядомай праграмы або адправілі актывы на паказаны адрас, кантроль над сродкамі можа быць страчаны. Далейшая транзакцыя можа быць цяжкай для адмены. Таму просьба «стварыць кашалёк для бяспекі» — не тэхнічная працэдура дзяржаўнага органа, якую трэба выконваць падчас званка.

Не спрабуйце праверыць сапраўднасць званка невялікім перакладам: нават малая сума пацвярджае махляру, што вы выконваеце каманды, а пазней могуць запатрабаваць значна больш. Не публікуйце экран кашалька, коды або адрас разам з асабістымі данымі ў адкрытых групах. Калі трэба абмеркаваць інцыдэнт з падтрымкай сэрвісу, выкарыстоўвайце кантакт у афіцыйным дадатку або самастойна набраны адрас сайта.

Што зрабіць, калі званок ужо адбыўся

  1. Спыніце размову і не паведамляйце новых кодаў, пароляў або даных карткі.
  2. Калі вы ўсталявалі праграму па спасылцы, адключыце прыладу ад сеткі, а з іншай бяспечнай прылады звяжыцеся з банкам і змяніце доступы да ўліковага запісу.
  3. Калі грошы ўжо пералічаныя з банка, неадкладна патэлефануйце ў банк па афіцыйным нумары і папрасіце праверыць магчымасць блакіроўкі або адклікання плацяжу.
  4. Калі актывы адправілі з кашалька, захавайце адрас атрымальніка, ідэнтыфікатар транзакцыі, час, паведамленні і скрыншоты; звярніцеся ў службу падтрымкі сэрвісу і ў міліцыю.
  5. Не плаціце людзям, якія абяцаюць «гарантавана вярнуць» крыптавалюту за папярэдні ўзнос. Такі зварот можа быць другой спробай падману.

Беларускі падатковы сайт раіць спыняць падазроны кантакт і звяртацца ў міліцыю па нумары 102. Пры паведамленні апішыце паслядоўнасць званкоў, якія імёны і арганізацыі называліся, што менавіта вы паведамілі або зрабілі, а таксама час і сумы аперацый. Захаваныя паведамленні і транзакцыйныя звесткі могуць дапамагчы спецыялістам разабрацца ў абставінах. Не выдаляйце чат і не аднаўляйце кантакт з суразмоўцам дзеля самастойнага расследавання.

Прафілактыка для сям’і і штодзённых фінансавых аперацый

Дамоўцеся з блізкімі, што просьба тэрмінова перавесці грошы або паведаміць код заўсёды патрабуе паўторнай праверкі. Калі тэлефануе нібыта родны чалавек у бядзе, патэлефануйце яму па раней захаваным нумары. Калі прадстаўляюцца міліцыяй або банкам, пакладзіце слухаўку і самастойна знайдзіце афіцыйны канал. Простае правіла паўзы дапамагае не прыняць рашэнне пад ціскам.

Уключыце блакіроўку экрана і асобнае пацвярджэнне фінансавых аперацый, абнаўляйце праграмы толькі праз афіцыйныя крамы і не перадавайце іншым доступ да мабільнага банка. Для крыптакашалька захоўвайце фразу аднаўлення ў прыватным месцы і ніколі не адпраўляйце яе ў чат або форму, якую даслаў суразмоўца. Гэтыя меры не заменяць асцярожнасць, але скароцяць шанец, што адзін званок дасць незнаёмцу доступ да вашых сродкаў.

Частыя пытанні

Ці можа сапраўдны супрацоўнік папрасіць назваць код з SMS?

Не называйце аднаразовы код чалавеку, які патэлефанаваў. Завяршыце званок і пацвердзіце пытанне праз афіцыйны нумар арганізацыі або прыкладанне.

Што рабіць, калі я ўжо адправіў крыптавалюту?

Захавайце ідэнтыфікатар транзакцыі і перапіску, звяжыцеся з сэрвісам, з якога адбыўся перавод, па афіцыйным канале і паведамце пра інцыдэнт у міліцыю. Не плаціце невядомым «агентам вяртання» за гарантаваны вынік.

Ці дастаткова выдаліць кашалёк або праграму?

Не абавязкова. Калі былі перададзены коды, доступ да рахунку або актывы, звярніцеся да банка і праваахоўных органаў, змяніце паролі з бяспечнай прылады і захавайце доказы.

Больш матэрыялаў пра бяспеку ёсць у цэнтры крыптабяспекі для Беларусі, а новыя артыкулы — у блогу CryptoSigy па-беларуску. Кантакты і рэкамендацыі дзяржаўных устаноў правярайце непасрэдна на іх афіцыйных сайтах.