შემოთავაზების დამოუკიდებლად შემოწმება
კრიპტო საფულის უსაფრთხოება საქართველოში იწყება იმ შეთავაზების შემოწმებით, რომელმაც პირველად დაგაინტერესათ. საქართველოს ეროვნულ ბანკს გაუფრთხილებია საზოგადოება სოციალურ ქსელში გავრცელებულ კრიპტო ვაჭრობის შეთავაზებებზე, რომლებიც მაღალ შემოსავალს ჰპირდება მომხმარებელს. გარანტირებული მოგება და მცირე ან ნულოვანი რისკის დაპირება სერიოზული გამაფრთხილებელი ნიშანია. ნუ გადარიცხავთ ლარს ან ციფრულ აქტივს მხოლოდ რეკლამის, ცნობილის სახელის ან ჯგუფში ნაჩვენები მოგების სქრინშოტის საფუძველზე. ჯერ დამოუკიდებლად მოძებნეთ კომპანიის ზუსტი სახელი, ვებსაიტის მისამართი, რეგისტრაცია და ის სერვისი, რომელსაც გთავაზობენ.
ოფიციალური რეგისტრაციის მოძებნა
ეროვნული ბანკის გვერდზე მოძებნეთ ინფორმაცია ვირტუალური აქტივების სერვისის მომწოდებლებისა და მომხმარებლის გაფრთხილებების შესახებ. გადაამოწმეთ კომპანიის სრული იურიდიული სახელი და შესაბამისი სერვისი, რადგან მსგავსი ბრენდის სახელი ან სოციალური გვერდი რეგისტრაციის მტკიცებულება არ არის. ყურადღებით წაიკითხეთ მისამართი: ყალბ გვერდს შეიძლება ერთი დამატებითი ასო ან განსხვავებული დომენი ჰქონდეს. გახსენით ოფიციალური საიტი თქვენით და არა იმ ბმულით, რომელსაც უცნობი ადამიანი გიგზავნით. თუ ვერ ადგენთ, ვინ მართავს პლატფორმას ან ვისთან უნდა დაუკავშირდეთ, გადარიცხვა შეაჩერეთ და ჯერ ოფიციალური წყარო მოიძიეთ.
ყალბი კონტაქტისა და ზარის ამოცნობა
თაღლითებმა შეიძლება თავი წარმოაჩინონ ბანკის, ეროვნული ბანკის, კრიპტო პლატფორმის თანამშრომლად ან ცნობილი მრჩევლის სახელით. მათ ხშირად სურთ პირადი ნომერი, ბარათის მონაცემები, ინტერნეტბანკის პაროლი, ერთჯერადი კოდი ან საფულის აღდგენის ფრაზა. ეს ინფორმაცია არ გაუზიაროთ ზარს, ჩატს ან ფორმას. აღდგენის ფრაზა საფულის გასაღებია; ვისაც ის აქვს, შეუძლია აქტივებზე კონტროლის მოპოვება. ოფიციალური დახმარების თანამშრომელი არ უნდა გთხოვდეთ საიდუმლო ფრაზის გაგზავნას. თუ შეტყობინება გეუბნებათ, რომ ანგარიში დაიბლოკება რამდენიმე წუთში, დახურეთ იგი და დამოუკიდებლად დაუკავშირდით მომსახურების ოფიციალურ არხს.
დამატებითი დეპოზიტის მოთხოვნა
ყალბი ინვესტიციის გვერდი შეიძლება ნამდვილ სავაჭრო დაფას ჰგავდეს და ეკრანზე მზარდ ბალანსს აჩვენებდეს. თანხის გამოტანისას კი შეიძლება მოგთხოვონ დამატებითი საკომისიო, საგადასახადო გადასახადი, დაზღვევა ან ახალი დეპოზიტი. ეს მოთხოვნები თავისთავად გადახდის ნამდვილობას არ ადასტურებს. ნუ გაგზავნით მეტ აქტივს მხოლოდ იმიტომ, რომ ეკრანზე თანხა ჩანს. გადაამოწმეთ პლატფორმის პირობები და გაიგეთ, როგორ ხდება გამოტანა, რა ქსელი გამოიყენება და სად ჩანს ტრანზაქციის იდენტიფიკატორი. თუ ოპერატორი ვერ გიხსნით ხარჯს ან გარანტირებულ სარგებელს გპირდებათ, მოითხოვეთ დრო და დამოუკიდებელი შემოწმება.
ფიშინგის ბმული და wallet approval
ბმულით მოსულმა phishing გვერდმა შეიძლება საფულის დაკავშირება, ხელმოწერა ან ტოკენის დამტკიცება მოგთხოვოთ. ეკრანზე წაიკითხეთ, რომელ აქტივზე და რა უფლებას აძლევთ აპლიკაციას. თუ შეტყობინების შინაარსი გაუგებარია, არ მოაწეროთ ხელი და მოძებნეთ პროექტის ოფიციალური დახმარება. უცნობი QR კოდი იგივე ტიპის ბმულია და შეიძლება ყალბ საიტზე გადაგიყვანოთ. არ ჩამოტვირთოთ აპლიკაცია შემთხვევითი ფაილის ბმულიდან; გამოიყენეთ დადასტურებული მაღაზია და გამომცემლის სახელი. საფულის PIN და მოწყობილობის კოდი ცალკე დაიცავით, რათა დაკარგული ტელეფონი ან გახსნილი სესია ადვილად არ გამოიყენონ.
საფულისა და მოწყობილობის დაცვა
თუ იყენებთ თვითკასტოდიულ საფულეს, აღდგენის ფრაზა შეინახეთ ოფლაინ, უსაფრთხო ადგილას და არა ტელეფონის სქრინშოტში ან საჯარო cloud საქაღალდეში. თუ custodial პლატფორმას იყენებთ, ჩართეთ ხელმისაწვდომი მრავალფაქტორიანი დაცვა, უნიკალური პაროლი და ახალი შესვლის შეტყობინებები. გადაამოწმეთ გატანის მისამართი, ქსელი და თანხა დადასტურებამდე. მცირე სატესტო ტრანზაქცია შეიძლება გამოგადგეთ, თუ ქსელისა და მინიმალური თანხის წესები გესმით, თუმცა ის უსაფრთხოების ყველა რისკს ვერ გამორიცხავს. არასოდეს მისცეთ უცხო პირს დისტანციური წვდომა მოწყობილობაზე, სადაც საფულე ან საბანკო აპია გახსნილი.
ეჭვის შემთხვევაში პირველი ნაბიჯები
თუ ფიქრობთ, რომ პაროლი ან კოდი გააზიარეთ, უსაფრთხო მოწყობილობიდან შეცვალეთ პაროლი და გათიშეთ უცნობი სესიები. დაუკავშირდით საფულის ან ბანკის ოფიციალურ მხარდაჭერას და შეამოწმეთ ბოლო ტრანზაქციები. შეინახეთ შეტყობინებები, ტელეფონის ნომერი, სოციალური პროფილი, მიმღების მისამართი, ტრანზაქციის hash, თარიღი და გადარიცხული თანხა. არ წაშალოთ საუბარი, სანამ მტკიცებულების ასლს არ შეინახავთ. არ გადაუხადოთ “აქტივების დამბრუნებელს” წინასწარი საკომისიო; მეორე თაღლითობა ხშირად უკვე დაკარგულ თანხას იყენებს დაპირების სატყუარად. საჭიროებისას მოითხოვეთ ოფიციალური საქმის ნომერი და ჩაიწერეთ, ვის ესაუბრეთ.
მტკიცებულების შენახვა
სოციალურ ქსელში ცნობილი ადამიანის ფოტო, ქართული დროშა ან ოფიციალური ლოგო ნამდვილობას არ ამტკიცებს. შეამოწმეთ პროფილის ისტორია, დომენი, კომპანიის მისამართი და დამოუკიდებელი წყაროები. თუ ვინმე გთხოვთ უცხო პირის სახელით თანხის მიღებას ან გადარიცხვას, უარი თქვით; ეს ქმნის რისკს, რომ თქვენი პირადი ანგარიში ფულის გათეთრების სქემაში გამოიყენონ. შეინახეთ მხოლოდ თქვენთვის საჭირო ინფორმაცია და არ გამოაქვეყნოთ პირადი ნომერი, საფულის მისამართის ეტიკეტი ან საბანკო მონაცემები საჯარო ჯგუფში. დაჩქარება, საიდუმლო შეთანხმება და პირადი მონაცემების მოთხოვნა ერთად უფრო საეჭვოა, ვიდრე ცალკე აღებული ერთი უცნაური სიტყვა.
ყოველდღიური უსაფრთხოების სია
კრიპტო საფულის უსაფრთხოება საქართველოში ნიშნავს, რომ შეთავაზებას, პლატფორმას, ბმულს და მიმღებ მისამართს სხვადასხვა ეტაპზე ამოწმებთ. წაიკითხეთ ეროვნული ბანკის უახლესი შეტყობინებები და დაადასტურეთ სერვისის სტატუსი ოფიციალურ წყაროში. დაიცავით აღდგენის ფრაზა, პაროლი და ერთჯერადი კოდი. არასოდეს იჩქაროთ თანხის დამატება “გატანის გასახსნელად” ან გარანტირებული შემოსავლის მისაღებად. თუ რამე არ ემთხვევა, შეჩერდით და მოითხოვეთ დამოუკიდებელი განმარტება. ეს ნაბიჯები ზარალს სრულად ვერ გამორიცხავს, მაგრამ ხელს უშლის ხშირ შეცდომებს და უფრო ნათელ ჩანაწერს ტოვებს შემდგომი რეაგირებისთვის.
ინციდენტის შესახებ ინფორმაციის გაგზავნა
თუ ყალბი პლატფორმა ან ეროვნული ბანკის სახელით დაწერილი შეტყობინება ნახეთ, შეინახეთ სრული მისამართი, პროფილის სახელი, თარიღი და ტექსტი. გადაამოწმეთ, სად და როგორ იღებს შესაბამისი ორგანო მომხმარებლის შეტყობინებებს; გამოიყენეთ მხოლოდ ოფიციალურ საიტზე გამოქვეყნებული გზა. საეჭვო გვერდს აღარ გაუზიაროთ პერსონალური მონაცემები და კომენტარებში არ გამოაქვეყნოთ პირადი ნომერი ან საფულის საიდუმლო დეტალები. ანგარიშის ნომერი, ტრანზაქციის hash და მიმღების მისამართი ცალკე ფაილში შეინახეთ. ეს ინფორმაცია დაგეხმარებათ ბანკთან, საფულის პროვაიდერთან ან შესაბამის ორგანოსთან საუბარში.
