Ако платформа побара име, адреса на паричник или дополнителни информации пред да испрати крипто, тоа не мора да значи дека трансакцијата е блокирана поради самиот токен. Во Северна Македонија, измените на Законот за спречување перење пари и финансирање тероризам од 2024 година поставуваат правила за податоците што придружуваат одредени трансфери на виртуелни средства. Овој водич објаснува зошто се бараат податоци, што значи паричник што не е хостиран од платформа и кога операторот може да направи дополнителна проценка.

Кои правила се релевантни?

Законот за спречување перење пари од 2022 година ја вклучи крипто-сферата во рамката за ризици поврзани со виртуелни средства, а измените објавени во Службен весник бр. 208 од 9 октомври 2024 година ја проширија рамката за податоците при трансфер. Управата за финансиско разузнавање објаснува дека давателите на услуги поврзани со виртуелни средства имаат AML/CFT обврски и дека Управата има надзорна улога. Точните обврски зависат од тоа кој учествува во трансакцијата и како е поставен трансферот.

За да ги видиш формулациите, прочитај го текстот на измените и објаснувањето на Управата. Во законот се користи терминот „давател на услуги поврзани со виртуелни средства“. Тоа е правна категорија за давателот што врши одредени услуги, а не секој поединец што користи самостоен паричник. Затоа не префрлај обврска на компанија автоматски врз приватен корисник.

Кои податоци можат да ја придружуваат трансакцијата?

За трансфер преку давател, измените предвидуваат информации за испраќачот и примачот, како и идентификатори на паричникот или трансакцијата. Испраќачот може да биде физичко или правно лице, па потребниот сет информации се разликува. Давателот треба да осигури точност и безбедно пренесување на податоците пред или за време на трансферот. Во апликацијата тоа може да се појави како барање за потврда на име, адреса на паричник, сметка или референтен број.

Примачкиот давател има обврска да провери дали податоците се целосни, а правила се однесуваат и на случаи кога нешто недостасува. Во зависност од проценката на ризик и постапките на давателот, трансферот може да се одложи, да се побара дополнителна информација, да се одбие или да се врати. Тоа не е исто со потврда дека трансакцијата е недозволена; понекогаш платформата само не може да ги заврши чекорите за усогласеност додека не ги идентификува страните.

Hosted наспроти unhosted паричник

Hosted паричник е сметка кај услужен давател што управува со клучевите или води салдо за клиентот. Unhosted или нехостиран паричник обично е адреса што корисникот ја контролира сам, без централизирана платформа да ја чува сметката на истиот начин. Законот има посебни одредби за трансфери од или кон нехостиран паричник: меѓу другото, се користи единствен идентификатор за трансферот и давателот може да треба да ги собере и чува релевантните информации. Самото користење личен паричник не е доказ за сомнителна активност.

Измените наведуваат и праг поврзан со проценка на ризик: кај трансфер кон или од нехостиран паричник што надминува еквивалент од 1.000 евра, давателот треба во рамки на своите внатрешни постапки да разгледа дали адресите на плаќачот и примачот се контролирани од исто лице. Ова не е лимит што забранува трансфер над тој износ, ниту општо правило дека секој корисник мора да поднесе пријава. Тоа е конкретна обврска за проценка на давателот во законскиот контекст.

Што да направиш ако апликацијата бара проверка?

Прво провери дали адресата и мрежата на примачот се точни, а потоа прочитај го барањето во апликацијата. Платформата може да побара име на примачот, врска со адресата или доказ дека ја контролираш. Не испраќај приватни клучеви, seed phrase или кодови за еднократна најава: легитимна проверка не треба да бара да ја предадеш тајната што целосно го контролира паричникот. Поддршката треба да објасни кои документи се прифаќаат и како безбедно се доставуваат.

Ако трансферот е задржан, зачувај го идентификаторот на трансакцијата, датумот, износот, мрежата и комуникацијата со платформата. Прашај дали барањето е за идентификација, за недостасувачки податоци или за проверка на адресата. Не отворај нова трансакција само за да го заобиколиш процесот, бидејќи тоа може да ја зголеми нејаснотијата во записите. За проблем со сметка обрати се преку официјалната поддршка, а не преку линк во непозната порака.

Што не треба да се заклучува?

Барање за податоци не значи дека секоја трансакција е јавна исто како банкарски налог, ниту дека давателот може да гарантира кој ја контролира секоја блокчејн адреса. Псевдонимноста значи дека адресата сама по себе не го именува човекот, па давателите имаат процедури за идентификација и проверка. Законот прави разлика меѓу трансфери со учество на давател и трансфери директно меѓу нехостирани паричници, каде што одредени членови не се применуваат. Контекстот ја менува обврската.

Не мешај AML/CFT правила со даночна пријава, данок на добивка или право на пристап до актив. Тоа се различни теми со други правила и органи. Ако трансферот вклучува деловна активност, спор, наследство или голема вредност, потврди ја постапката со правник или сметководител во Северна Македонија. Оваа статија е општ преглед на јавните текстови, а не правен совет за конкретен случај.

Практична проверка за трансфер

  • Потврди ја адресата, мрежата и услугата на примачот.
  • Прашај која информација недостасува и зошто е потребна.
  • Никогаш не споделувај seed phrase или приватен клуч.
  • Зачувај hash/ID, изводи и пораки со поддршката.
  • Разликувај обврска на давателот од лична обврска за данок или извештај.

За основи на самостојно чување отвори го нашиот водич за крипто ризици и другите македонски материјали. Законските барања и подзаконските акти може да се менуваат, затоа проверувај ја Управата за финансиско разузнавање и објавениот законски текст пред одлука.