Монголын крипто хайлтад “зах зээлийн үнэлгээ”, токены нийлүүлэлт, FDV зэрэг үзүүлэлт тааралддаг. Эдгээр нь нэг л зүйлийг хэмждэггүй. Хөрөнгө оруулагчид төслийн нийт хэмжээг ойлгохыг хүсэхдээ market cap болон бүрэн шингэрүүлсэн үнэлгээг зэрэг харж болох ч том тоо гарснаар токен заавал үнэтэй эсвэл эрсдэл багатай гэсэн үг биш. Энэ гарын авлага хоёр үзүүлэлтийг Монгол дахь хэллэг, тооцооны жишээгээр ялгана.
Зах зээлийн үнэлгээ гэж юу вэ?
Крипто хөрөнгийн market capitalization буюу зах зээлийн үнэлгээ нь одоо эргэлтэд байгаа нийлүүлэлтийг нэгж токены одоогийн үнээр үржүүлсэн тоо юм. Жишээлбэл, 2 сая токен олон нийтэд эргэлдэж, нэг бүр нь 5 ам.долларын үнэтэй гэж төсөөлье. Тооцоо нь 2 сая × 5 ам.доллар = 10 сая ам.долларын зах зээлийн үнэлгээ болно. Энэ нь биржид яг 10 сая доллар бэлнээр байна гэсэн үг биш.
Сүүлчийн арилжааны үнэ бүх эргэлтэд буй токеныг нэг дор үнэлсэн мэт томьёонд ордог. Том хэмжээтэй захиалга захиалгын гүн багатай зах зээл дээр үнийг хөдөлгөж болох учраас бодит хөрвөх чадвар market cap тоотой тэнцэхгүй. CoinGecko өөрийн тайлбарт зах зээлийн үнэлгээг эргэлтэд буй нийлүүлэлт × одоогийн үнэ гэж тодорхойлж, үүнийг нийт оруулсан хөрөнгө эсвэл төслийн чанарын баталгаа биш гэдгийг сануулдаг.
FDV буюу бүрэн шингэрүүлсэн үнэлгээ
FDV нь тухайн төслийн гаргасан эсвэл гарах боломжтой нийлүүлэлтийн илүү өргөн хэмжээг одоогийн үнээр тооцсон онолын үнэлгээ юм. Түгээмэл томьёо нь токены нэгж үнэ × нийт нийлүүлэлт. Зарим мэдээллийн платформ max supply-г ашиглаж болох тул токен бүрийн аргачлалыг шалгах шаардлагатай. Тухайн хуудас total supply эсвэл maximum supply-ийн алийг нь ашигласныг ойлгохгүйгээр хоёр өөр сайтын FDV-г шууд харьцуулах нь төөрөгдүүлж болно.
Дээрх жишээнд 2 сая токен эргэлтэд байсан ч нийт нийлүүлэлт 10 сая гэж үзье. Үнэ 5 ам.доллар хэвээр байна гэсэн тооцоогоор FDV 50 сая ам.доллар болно. Эргэлтийн зах зээлийн үнэлгээ 10 сая, FDV 50 сая гэсэн зөрүү нь ирээдүйд нэмэгдэж болох нийлүүлэлтийн хэмжээг анхаарах дохио. Гэхдээ энэ нь үнэ 5 доллар хэвээр байна гэж амлахгүй: шинэ токен зах зээлд гарвал эрэлт, үнэ өөрчлөгдөж болно.
Нийлүүлэлтийн нэр томьёо гурван янз
Circulating supply буюу эргэлтэд байгаа хэмжээ нь олон нийтэд арилжаалах боломжтой токены үнэлгээний суурь. Total supply нь бий болсон токенуудаас шатааж устгасныг хассан нийлбэр байж болно; үүнд түгжээтэй болон сан хөмрөгт байгаа токен орж магадгүй. Max supply бол төслийн дүрмээр боломжтой нийт дээд хязгаар. Төсөл өөрийн токеноо цааш mint хийх эрхтэй бол max supply байхгүй эсвэл хязгаар нь тодорхойгүй байж болно.
Хөрөнгийн мэдээллийн сайтууд эдгээр хэмжээг хэрхэн ангилж байгааг шалга. Токен түгжээтэй байна гэдэг нь хэзээ ч зах зээлд гарахгүй гэсэн баталгаа биш. Vesting хуваарь, сан хөмрөг, багийн эзэмшил, урамшууллын нөөц зэрэг нөхцөл нийлүүлэлтийн зураглалыг өөрчилнө. CoinGecko-ийн одоогийн supply тайлбар нь total supply, circulating supply болон FDV-г тус тусад нь авч үздэг. Төслийн албан ёсны токеномик баримтыг мэдээллийн самбартай тулгах нь хэрэгтэй.
Market cap ба FDV-г хэрхэн тайлбарлах вэ?
Эргэлтийн үнэлгээ FDV-ээс ихээхэн бага байвал нийт нийлүүлэлтийн тодорхой хэсэг одоо худалдаалагдахгүй байж болохыг харуулна. Энэ зөрүүг “үнэ заавал унагана” гэж хөрвүүлж болохгүй; харин ирээдүйн supply өсөлтийг судлах шалтгаан болго. Хэзээ unlock болох, эзэмшигч хэн байх, гарсан токеныг түгжих эсвэл зарах дүрэм бий эсэхийг хай. Зөвхөн нэг өргөн харьцааг харах биш, нийт нийлүүлэлтийн календарь болон төслийн баримтыг шалга.
Нөгөө талаас market cap бага харагдсан токен автоматаар өсөх боломжтой эсвэл “хямд” биш. Нэгж үнийн жижиг тоо ч токен хямд гэсэн санаа өгөхгүй: нийт нийлүүлэлт асар их байж болно. Төслийн үнэлгээ, токен ашиглалт, хөрвөх чадвар, арилжааны захиалгын гүн, багийн төвлөрсөн эзэмшлийг тус тусад нь үнэлэх шаардлагатай. FDV нь ирээдүйн бүх токеныг өнөөдрийн үнээр нэгэн зэрэг үнэлсэн онолын хэмжүүр гэдгийг мартав.
Түгжээ нээгдэх хуваарийг шалгах нь
Токен unlock буюу түгжээ тайлагдах өдөр нь шинэ нийлүүлэлт зах зээлд шилжиж болох хугацааг заадаг. Энэ үйл явдал автоматаар бүх токен бирж дээр зарагдана гэсэн үг биш. Хүлээн авагч нь баг, хөрөнгө оруулагч, хэрэглэгчийн урамшууллын сан гэх мэт өөр байж болно. Хуваарьт орсон огноо нь зөвхөн эхлэх хугацаа юу, үе шаттай release юу гэдгийг төслийн бичиг баримт болон смарт гэрээгээр нягтал.
FDV өндөр байна гээд шууд эрсдэлтэй, бага байна гээд сайн гэж ангилж болохгүй. Токенуудын хэдэн хувь аль хэдийн эргэлтэд байгаа, үлдсэн нь хэнд хуваарилагдсан, дараагийн хэдэн сар бүр хэдийг гаргах төлөвлөгөөтэйг хар. Хэрэв платформ circulating supply-ийн аргачлалыг тайлбарлаагүй бол цифр дутуу эсвэл өөрөөр тооцсон байх магадлалтай. Тэгэхэд та хоёр хэмжүүрийг нарийн харьцуулж чадахгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрөөд эх сурвалжаа нягтлах нь дээр.
Жижиг тооцооны хяналтын хуудас
Нэгдүгээрт, үнийн өгөгдөл болон нийлүүлэлтийн хэмжээг нэг цагийн ойролцоо шинэчлэгдсэн эсэхийг шалга. Хоёрдугаарт, market cap-д circulating supply, FDV-д total эсвэл max supply хэрэглэсэн эсэхийг тодорхойл. Гуравдугаарт, ижил токен өөр blockchain дээр давхар гарсан эсэх, bridge-тэй хувилбаруудыг нийлбэрт оруулсан эсэхийг хар. Дөрөвдүгээрт, токеныг шатаах, шинээр гаргах, түгжээг тайлах нөхцөлийг төслийн баримттай тулга.
Тавдугаарт, биржийн арилжааны гүн болон өдөр тутмын volume-ийг market cap гэж андуурч болохгүй. Эдгээр хэмжүүрүүд өөр өөр асуултад хариулна: market cap нь нийт эргэлтийг тухайн үнээр үнэлнэ, volume нь тодорхой хугацаанд хийгдсэн арилжааг харуулна, liquidity нь захиалгыг их үнийн хэлбэлзэлгүй биелүүлэх боломжтой эсэхийг тайлбарлана. Нэг үзүүлэлт өндөр байлаа гээд бусад нь өндөр байна гэж дүгнэхгүй байх нь зөв.
Монгол төгрөгөөр харахдаа анхаарах зүйл
Дэлхийн крипто самбар ихэвчлэн ам.доллароор үнэ харуулдаг. Монгол төгрөг рүү хөрвүүлэхэд ханш өөрчлөгдөх тул MNT утга болон USD утга хоорондоо цаг хугацааны зөрүүтэй байж болно. Нэг сайтын зах зээлийн үнэлгээг нөгөө сайтын FDV-тэй холихын оронд нэг дата эх үүсвэрийн ижил цаг үеийн утгыг харьцуул. Хөрвүүлэлтийн ханшийн эх сурвалжийг тэмдэглэж аваарай.
Монголын Krypto зэрэг орон нутгийн самбар “зах зээлийн үнэлгээ”, “гүйлгээнд буй койны эргэлтийн хэмжээ” гэх ойлгомжтой нэр томьёо хэрэглэдэг. Англи хэлний token page дээр FDV, total supply, circulating supply гэж байвал эдгээр нэршлийг хооронд нь ялган унших хэрэгтэй. Хайлтдаа “крипто зах зээлийн үнэлгээ”, “FDV гэж юу вэ”, “токены нийт нийлүүлэлт” гэсэн хэллэгийг хамтад нь ашиглавал зөвхөн үнийг бус төслийн нийлүүлэлтийн бүтэцтэй холбоотой хариулт олоход тусална.
Эрсдэлийг тооноос тусад нь үнэл
Хөрөнгийн үнэлгээ тооцооны хэмжүүр болохоос хөрөнгө оруулалтын зөвлөгөө биш. Төслийн код, хэрэглээ, удирдлага, арилжааны хэмжээ, зохицуулалтын нөхцөл болон алдагдлаа даах боломжоо тус тусад нь судал. Хуурамч circulating supply, төвлөрсөн хэт их эзэмшил, баталгаагүй unlock мэдээлэл нь харьцуулалтыг буруу болгоно. Эргэлзээтэй тоог өөр эх сурвалжаар баталгаажуулах хүртэл шийдвэр гаргахад ашиглахгүй байх хэрэгтэй.
Товчоор хэлбэл, market cap нь одоогоор эргэлтэд буй нийлүүлэлтийг өнөөгийн үнээр харуулдаг; FDV нь илүү өргөн нийлүүлэлт бүгд одоогийн үнээр үнэлэгдсэн бол хэд болохыг төсөөлдөг. Монгол хэлний эх сурвалжууд ч эдгээрийг өөр өөр хэмжүүр болгон тайлбарлаж байна. Аль ч үзүүлэлтийг дангаар нь шийдвэрийн үндэс болгохгүй, тооцооны эх үүсвэр, supply тайлбар, unlock календарийг хамтад нь шалга.
Зах зээлийн бүтэц, крипто хэмжүүрийн бусад тайлбарыг CryptoSigy зах зээлийн анализын хэсгээс үргэлжлүүлэн уншина уу. Мөн Монголын крипто олборлолтын зардлын тооцооны тухай энэ тайлбарыг уншиж болно.
