ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਫਰਜ਼ੀ ਐਪ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਗਿਆਪਨ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸੁਨੇਹੇ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸਾ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੇ ਕਦਮ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਸਬੂਤ ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਸਾਫ਼ ਕਦਮ ਦੇਣਾ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ

ਜੇ ਰਕਮ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ, UPI, ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਵਾਲਿਟ ਤੋਂ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਰਸੀਦ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਜਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ’ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਨੰਬਰ ਰਾਹੀਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ। ਪੈਸਾ ਕਿਸ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਵੇਲੇ ਗਿਆ, ਕਿੰਨਾ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹਵਾਲਾ ਨੰਬਰ ਦੱਸੋ। ਜੇ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੁਣੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਤੁਰੰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਚੈਨਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਕਮ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਅਣਜਾਣ ਕਾਲਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਲਿੰਕ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੈਂਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦਿਓ। ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਆਪਣੀ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਐਪ ਜਾਂ ਕਾਰਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛਪੇ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਕਰੋ। OTP, UPI PIN, ਪਾਸਵਰਡ, ਰਿਕਵਰੀ ਵਾਕ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕਦੇ ਨਾ ਦਿਓ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ “ਕੇਸ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਫੀਸ” ਜਾਂ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਫੀਸ ਦੇਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।

1930 ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਅਤੇ ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ਆਨਲਾਈਨ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਈ 1930 ਨੰਬਰ ’ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਾਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਰੈਫਰੈਂਸ ਨੰਬਰ ਲਿਖ ਲਵੋ। ਫਿਰ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼, ਭੁਗਤਾਨ ਵੇਰਵਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲੇ ਸਬੂਤ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੋਰਟਲ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਡੋਮੇਨ ਖੁਦ ਟਾਈਪ ਕਰੋ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਲਿੰਕ ਵਰਤੋ।

1930 ਜਾਂ ਪੋਰਟਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿੱਜੀ ਵਿਵਾਦ ਨਿਪਟਾਉਣ ਜਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੂਜੀ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ, ਰਕਮ ਹੋਰ ਵਾਲਿਟ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣ ਜਾਂ ਗੁਪਤ ਸ਼ਬਦ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਗੱਲ ਰੋਕੋ। ਸਹੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਂਚੋ।

ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੇ ਸਬੂਤ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਹਨ?

ਸਾਰੇ ਭੁਗਤਾਨ ਰਸੀਦਾਂ, ਬੈਂਕ ਹਵਾਲਾ ਨੰਬਰ, ਐਪ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦਾ ਸਹੀ ਡੋਮੇਨ, ਵਿਗਿਆਪਨ ਦਾ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ, ਚੈਟ ਸੁਨੇਹੇ, ਈਮੇਲ ਸਿਰਲੇਖ, ਕਾਲ ਸਮਾਂ, ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਵਾਲਿਟ ਤੋਂ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ID, ਬਲੌਕਚੇਨ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭੇਜੀ ਰਕਮ ਲਿਖੋ। ਮੂਲ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬਦਲੋ; ਸਿਰਫ਼ ਸਕ੍ਰੀਨਸ਼ਾਟ ਕੱਟ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪੂਰਾ ਮੂਲ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਸੰਭਾਲੋ।

ਹਰ ਸਬੂਤ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ-ਕ੍ਰਮ ਬਣਾਓ: ਸੰਪਰਕ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਬਹਾਨਾ ਆਇਆ। ਇਹ ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਜਾਂ ਬੈਂਕ ਬਿਆਨ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਕਾਪੀ ਦਿਓ। ਜਨਤਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਨੰਬਰ, ਖਾਤਾ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਢੱਕੋ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਅਤੇ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੋਰਟਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੇਵਾ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾ ਲਈ ਗ੍ਰੀਵੈਂਸ ਦਰਜ ਕਰਨ ਦੇ ਕਦਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂ ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੰਨੇ ਰਾਹੀਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਪਰਕ ਵੇਖੋ। ਕੇਸ ਦਾ ਨੰਬਰ, ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖੋ; ਹਰੇਕ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਉਹੀ ਰੈਫਰੈਂਸ ਦੱਸ ਕੇ ਕਰੋ।

ਹਰ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਦਫ਼ਤਰ ਜਾਂ ਪੋਰਟਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੈਨਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ FIR, ਸਥਾਨਕ ਪੁਲਿਸ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਆਨਲਾਈਨ ਲੇਖ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਬਦਲ ਨਾ ਮੰਨੋ; ਨਵੇਂ ਫਾਰਮ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਸਰਕਾਰੀ ਡੋਮੇਨ ’ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਂਚੋ।

“ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ” ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਘੁਟਾਲੇ ਤੋਂ ਬਚੋ

ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੱਗ ਅਕਸਰ ਨਵੀਂ ਪਹਿਚਾਣ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬਲੌਕਚੇਨ ਤੋਂ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਟੈਕਸ, ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਅਨਲੌਕ ਫੀਸ ਜਾਂ ਵਕੀਲ ਖਰਚ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਹੋਰ ਰਕਮ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਰਿਕਵਰੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਤਾ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜਾਂਚੇ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸਾ ਨਾ ਭੇਜੋ। ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਪੱਕੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾਅਵੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।

ਨਕਲੀ ਰਿਕਵਰੀ ਏਜੰਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ, ਬੈਂਕ, ਵਕੀਲ ਜਾਂ ਐਕਸਚੇਂਜ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪਹਿਲੇ ਘਾਟੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਦਬਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਸੁਨੇਹੇ ਸੰਭਾਲੋ ਅਤੇ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਨਵਾਂ ਸੰਪਰਕ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵਿੱਚ ਜੋੜੋ। ਆਪਣੇ ਖਾਤਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸਵਰਡ ਬਦਲੋ, ਦੋ-ਕਦਮੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਚਾਲੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਡਿਵਾਈਸ ਚਲਾਉਣ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਪਹੁੰਚ ਹਟਾਓ।

ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ

ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਪੋਰਟਲ ਦੀ ਰਸੀਦ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨੰਬਰ ਸੰਭਾਲੋ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਖੇਤਰ ਪੂਰੇ ਕਰੋ। ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸਹੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵੇਰਵੇ ਲਿਖੋ; ਜੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਹੋ। ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਰਕਮ ਜਾਂ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਨਾ ਲਿਖੋ।

ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ ਕਿਸੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਵਾਲਾ ਨੰਬਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਦੀ ਕਾਪੀ ਰੱਖੋ। ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ “ਬੈਂਕ ਭੁਗਤਾਨ” ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਦਰਜ ਨਾ ਕਰੋ; ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਤੇ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ID ਸਹੀ ਦਿਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਮਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ।

ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਰੋਕਥਾਮ

ਘਰ ਜਾਂ ਕੰਮ ’ਤੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ: “ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੂਜੇ ਜੰਤਰ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ।” ਜੇ ਕੋਈ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲਾ ਦੋਸਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਿੰਕ ਭੇਜੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਛੋ। ਫਰਜ਼ੀ ਐਪ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਲੋਗੋ ਨਹੀਂ, ਡੋਮੇਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਕਾਈ ਵੀ ਜਾਂਚੋ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਰਿਕਾਰਡ, OTP ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਵਾਲਿਟ ਦਾ ਰਿਕਵਰੀ ਵਾਕ ਭੇਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਗਾਈਡ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਦਮ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ: ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰੋ, 1930 ’ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਬੂਤ ਪਾਓ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੁਲਿਸ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਕਰੋ। ਹਰ ਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੋਮੇਨ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੰਬਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ। ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਆਮ ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੁਗਤਾਨ ਰੋਕਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਪਟੋ ਧੋਖਾਧੜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?