Maker ve taker ayrımı emir adından değil gerçekleşmeden gelir

Kripto borsasında maker, emir defterine yeni bir fiyat ve miktar ekleyerek bekleyen likidite oluşturan taraftır. Taker ise defterde zaten bulunan bir emirle hemen eşleşerek mevcut likiditeyi kullanan taraftır. Bu ayrım, her platformun ücret tablosunda aynı şekilde görünmeyebilir; fakat temel ölçüt çoğu yerde emrin nasıl gerçekleştiğidir. “Limit emir verdim, öyleyse maker ücretindeyim” varsayımı güvenli değildir. Limit fiyatı karşı taraftaki en iyi fiyatla hemen eşleşiyorsa emir taker olarak sınıflandırılabilir.

Örneğin alış emriniz mevcut en iyi satış fiyatına eşit veya daha yüksek bir limite yerleşirse, emir beklemeden gerçekleşebilir. Bu durumda limit emir olmasına rağmen mevcut satış likiditesini tüketirsiniz. Daha düşük bir alış fiyatı emir defterinde bekliyorsa ve sonradan başka bir emirle eşleşirse maker olmanız mümkündür. Yine de sonuç, borsanın eşleştirme sistemi ve ücret şartlarına bağlıdır. Emir gönderme ekranındaki açıklamayı ve hesabınızın geçerli ücret tarifesini kontrol edin.

Emir defterinde beklemek maker statüsünü garanti etmez

Piyasa koşulları çok hızlı değişebilir. Siz emir formunu doldururken alış ve satış fiyatları yer değiştirebilir; emriniz sisteme ulaştığında artık hemen eşleşebilir. Bazı platformlarda “post-only” gibi bir seçenek, emrin anında taker olarak gerçekleşmesi halinde emri reddetmeyi veya iptal etmeyi amaçlar. Bu seçenek her borsada bulunmaz ve kullanım koşulları farklı olabilir. Post-only kullanmak dahi işlemin gerçekleşmesini garanti etmez; sadece belirli yürütme davranışını sınırlar.

Emir defterine likidite eklemek, emri istediğiniz fiyattan dolduracağınız anlamına gelmez. Piyasa o seviyeye hiç gelmeyebilir, kısmi gerçekleşme olabilir ya da fiyat hızlıca uzaklaşabilir. Daha düşük görünen maker komisyonu için beklemek, fiyatın değişmesi veya fırsatın kaçması gibi maliyetler doğurabilir. Ücretleri azaltmaya odaklanırken yürütme olasılığını ve ne kadar süre pozisyonda kalabileceğinizi de hesaba katın.

Maker taker komisyonu basitçe nasıl hesaplanır?

Ücret oranı yüzde biçiminde veriliyorsa, basit örnek formül “gerçekleşen işlem tutarı × ücret oranı”dır. Varsayımsal olarak 5.000 TL’lik gerçekleşmiş bir emir için yüzde 0,10 ücret, tek yönlü işlemde 5 TL eder. Bu oran yalnızca örnektir; herhangi bir borsanın güncel ücreti değildir. Kademeli tarifeler; son dönem işlem hacmi, hesap seviyesi, işlem çifti, kampanya veya ülke koşuluna göre değişebilir. Emrin tamamı gerçekleşmediyse ücret, platformun kısmi gerçekleşmeye yönelik hesabına göre alınabilir.

Alış ve satış ayrı işlemler olduğundan, bir pozisyonu açarken ve kapatırken iki ayrı komisyon oluşabilir. Kripto varlığı başka bir adrese çekmek istiyorsanız ağ veya çekim ücretleri de eklenebilir. Bu kalemler, spot işlemde ödediğiniz komisyonla aynı şey değildir. Vadeli işlemlerde ise fonlama ödemesi ve tasfiye riski gibi başka unsurlar bulunur. Tek bir “işlem ücreti” yüzdesine bakarak toplam maliyeti tahmin etmeyin.

Komisyon, spread ve kaymayı ayrı satırlarda izleyin

Alış ile satış arasındaki fark spread olarak adlandırılır. Emir defteri sığsa veya piyasa hızlı hareket ediyorsa, emriniz ekranda gördüğünüz en iyi fiyattan daha kötü bir ortalama fiyatla gerçekleşebilir; bu da kayma veya slippage olarak anılır. Bunlar maker/taker komisyonu değildir, ancak uygulamada işlemin toplam maliyetini etkileyebilir. Örneğin düşük komisyonlu bir piyasada geniş spread, yüksek komisyonlu ama daha sıkı spread’li piyasadan daha pahalıya gelebilir. Karşılaştırmayı yalnızca komisyon yüzdesiyle sınırlamayın.

Her işlem için zaman damgası, işlem çifti, emir türü, gerçekleşen miktar, ücret para birimi ve ortalama gerçekleşme fiyatını kaydetmek faydalıdır. Böylece hesabınızdaki kesintiyi ücret tablosuyla karşılaştırabilir ve beklenmedik farkı inceleyebilirsiniz. Ekran görüntüsündeki tahmini ücret ile işlem geçmişindeki kesinleşmiş ücret aynı olmayabilir. Kayıtlar ayrıca farklı hesap kademelerindeki değişimi anlamaya yardım eder.

TRY piyasasında kontrol listesi

  • İşlem çiftinin TRY mi, USDT mi olduğunu ve ücret tarifesinin o çifte uygulanıp uygulanmadığını görün.
  • Maker/taker ücret kademesini hesabınız için geçerli sayfadan, işlem anında doğrulayın.
  • Emrin karşı tarafla hemen eşleşip eşleşmediğini ve varsa post-only ayarını inceleyin.
  • Gerçekleşen miktarı, kısmi dolumu ve toplam kesintiyi işlem geçmişinde doğrulayın.
  • Spread, olası kayma, fonlama ve çekim/ağ ücretini komisyon kaleminden ayrı hesaplayın.

Borsanın yardım merkezi çoğu zaman sınıflandırma örnekleri verir. Ancak bir platformdaki yüzde veya özel emir davranışı başka platform için geçerli değildir. Paribu ve CoinTR gibi yerel kaynaklar terimleri açıklarken kendi ürün koşullarını da anlatır; bu kaynakları genel kavramı öğrenmek için kullanın, hesabınızın güncel tarifesinin yerine koymayın.

Sonuç: en düşük komisyon her zaman en düşük maliyet değildir

Maker/taker ayrımını, emrin limit ya da piyasa olarak adlandırılmasından ziyade defterde likidite bırakıp bırakmadığına göre değerlendirin. Ardından gerçek ücret kademesini, gerçekleşen tutarı ve spread ile kaymayı ayrı ayrı hesaplayın. Düşük ücret için verilen limit emri dolmayabilir; anında gerçekleşen limit emri ise taker olabilir. Kaldıraç veya yüksek işlem sıklığı toplam riski büyütebilir. Bu yazı finansal tavsiye değildir; kripto varlıklar oynaktır ve anapara kaybı yaşanabilir. Fonlama maliyetini anlamak için fonlama oranı rehberini, diğer işlem maliyeti kontrolleri için CryptoSigy borsa rehberlerini inceleyin.