Dæmigerð byrjun svika

Leitarorðið rafmyntasvik á Íslandi fjárfestingavettvangur nær yfir fleiri en eina tegund áhættu. Sumir fá auglýsingu um óvenjulega háa ávöxtun, aðrir eru látnir trúa að þekktur einstaklingur eða fyrirtæki mæli með verkefninu. Algengar sögur geta líka byrjað með óvæntu símtali þar sem „ráðgjafi“ býður að hjálpa við kaup eða við að endurheimta tap. Myntkaup.is lýsir meðal annars fölskum viðskiptavettvöngum, fölskum öppum og skilaboðum sem reyna að ná lykilorðum eða endurheimtarorðum. Faglegt útlit og íslenskt símanúmer sanna ekki að tilboðið sé löglegt.

Loforðið þarf að sannreyna

Verðlaun eða stöðugur hagnaður sem er sagður án áhættu er ástæða til að stoppa, ekki næg sönnun fyrir lögmæti. Svikari getur sýnt uppspunna stöðu í vefviðmóti og jafnvel leyft litla úttekt fyrst til að byggja traust. Þegar stærri upphæð hefur verið lögð inn getur hann krafist nýs gjalds fyrir skatt, staðfestingu eða lausn á „frystum“ reikningi. Ekki borga nýja greiðslu til óþekkts aðila til að ná fyrri greiðslu til baka. Leitaðu sjálfstætt að nafni fyrirtækisins, lögheimili og opinberum viðvörunum, og notaðu tengilið sem þú finnur sjálfur.

Leitaðu að fyrirtækinu sjálfur

Ekki opna vefslóð úr skilaboðum til að athuga hvort fyrirtæki sé til. Skrifaðu heitið sjálfur í vafra, athugaðu lén og stafsetningu, og berðu tengiliðaupplýsingar saman við opinberar skrár. Ef fyrirtækið heldur því fram að það sé eftirlitsskylt skaltu leita eftir því hjá viðeigandi yfirvöldum og lesa hvaða þjónustu heimildin nær til. Skráning á fyrirtæki er ekki það sama og fjárfestingarleyfi, og leyfi eitt og sér tryggir ekki árangur eða endurgreiðslu. Gættu að falskri leitarauglýsingu sem birtist efst; staðfestu vefslóðina áður en þú setur inn lykilorð.

Varðveittu veskið og leyndarmálin

Endurheimtarorð eða einkalykill rafmyntaveskis veitir aðgang að eignunum. Deildu því aldrei í spjalli, símtali, tölvupósti eða skjádeilingu. Raunverulegur stuðningur á ekki að biðja þig um það í þeim tilgangi að „staðfesta“ veskið. Ef forrit biður um undirritun skaltu lesa hvaða heimildir hún veitir, hvaða net og hvaða heimilisfang eiga í hlut. Ekki samþykkja óskiljanlega færslu vegna þess að einhver segir að hún sé aðeins prófun. Hafðu fjárhagsforrit og dagleg samskipti aðskilin þar sem hægt er, notaðu skjálás og settu upp hugbúnaðaruppfærslur.

Falskt app og fjaraðgangur

Falskt app getur verið auglýst undir svipuðu heiti og hið rétta eða sent sem niðurhalstengill í skilaboðum. Settu upp hugbúnað aðeins frá opinberri verslun eða vefslóð sem þú hefur staðfest sjálfstætt, skoðaðu útgefanda og leyfi, og forðastu að leyfa hringjanda fjaraðgang að síma eða tölvu. Svikari sem sér skjáinn getur fylgst með innskráningu og leiðbeint þér að flytja fé. Ef þú ert þegar með fjaraðgangsforrit opið skaltu loka tengingunni og fá aðstoð frá traustum tækniaðila áður en þú notar tækið til að skrá þig inn á reikninga.

Hvað gera fyrstu mínúturnar

Ef grunur vaknar skaltu ekki halda samtalinu áfram til að „sanna“ neitt fyrir þeim sem hringir. Notaðu aðra, örugga leið til að hafa samband við þjónustuaðila, bankann eða rafmyntamiðlunina. Breyttu lykilorðum úr hreinu tæki, lokaðu virkum lotum og afturkallaðu óþekktar heimildir í veskinu ef þú veist hvernig á að gera það án þess að afhenda leyniorð. Ef peningar voru millifærðir skaltu láta bankann vita strax og biðja hann að skrá málið. Ekki ganga út frá því að blockchain-færsla verði snúið við; viðbrögð og endurheimt eru mismunandi eftir atvikum.

Sönnunargögn sem nýtast

Geymdu upprunaleg skilaboð, slóðir, númer, tölvupóst, kvittanir, tímastimpla, veskiheimilisföng og færslukenni. Taktu afrit án þess að breyta frumgögnunum og skrifaðu niður hvað gerðist í tímaröð. Ísland.is býður upp á leiðir til að tilkynna fjársvikatilraunir og netglæpi; notaðu opinbera vefslóð og fylgdu leiðbeiningunum þar. Ef þú sendir skjáskot til vina til að vara þá við skaltu fela eigin persónuupplýsingar og aldrei birta lykilorð eða endurheimtarorð. Sönnunargögn geta stutt skoðun yfirvalda en tryggja ekki að tjónið endurheimtist.

Tilkynna tilraunina

Eftir fyrra tap getur annar aðili haft samband og sagst vera sérfræðingur sem getur sótt peningana aftur. Slík endurheimtarsvik biðja oft um fyrirframgreiðslu, aðgang að veski eða fjarskoðunarbúnað. Staðfestu einstaklinginn utan þess samskiptamiðils sem hann notaði til að finna þig; leitaðu að opinberum tengilið og viðvörunum. Ekki senda nýtt gjald til að fá fyrri greiðslu „leysta“. Taktu skjáskot af samtalinu, skráðu samskiptaupplýsingar og tilkynntu tilraunina í opinberri gátt. Þú þarft ekki að skammast þín fyrir að spyrja bankann eða traustan ráðgjafa áður en þú bregst við.

Haltu rólegri yfirferð

Þessi grein er almenn öryggisfræðsla en ekki fjármála-, skatta- eða lögfræðiráðgjöf. Rafmyntir geta sveiflast hratt í verði, og jafnvel raunveruleg þjónusta gerir fjárfestingu ekki áhættulausa. Notaðu fyrirfram ákveðna áhættuviðmiðun, fjárfestu ekki fé sem þú þarft fyrir nauðsynjum og láttu ekki hraða eða ótta stýra ákvörðun. Sannreyndu tilboð, netfang og forrit með öðrum leiðum, verndaðu leyndarmál vesksins og geymdu gögn áður en þau hverfa. Ef einhver setur þig undir tímaþrýsting er öruggasta næsta skref oft einfaldlega að stoppa.