Multisig საფულე ერთზე მეტ ხელმოწერას მოითხოვს, სანამ ტრანზაქცია შესრულდება. ეს შეიძლება სასარგებლო იყოს გუნდური ან საოჯახო კონტროლისთვის, მაგრამ რთული წესები თაღლითებისთვისაც მოსახერხებელ საბაბს ქმნის. ქართულ ძიებაში „multisig თაღლითობა“ ხშირად უკავშირდება შეტყობინებას, სადაც უცნობი ადამიანი seed ფრაზას გიზიარებთ და გთხოვთ საფულეში თანხის შეტანას „საკომისიოსთვის“. ასეთი შეთავაზება დახმარება არ არის — შეჩერდით და გადაამოწმეთ საფულის რეალური მფლობელები.

Multisig რას ნიშნავს

Multisig, ანუ მრავალხელმოწერიანი საფულე, ტრანზაქციის დასამტკიცებლად რამდენიმე პირად გასაღებს იყენებს. მაგალითად, 2-of-3 წესში სამი გასაღებიდან ორი ხელმოწერაა საჭირო. ერთი გასაღების მფლობელი თანხას მარტო ვერ განკარგავს, თუ საფულის პოლიტიკა სწორად არის დაყენებული. ამიტომ საფულის მისამართის ნახვა ან ერთი seed ფრაზის მიღება არ ამტკიცებს, რომ თქვენ გაქვთ თანხის გატანის სრული უფლება.

საფულის შექმნისას მნიშვნელოვანი ნაწილია არა მხოლოდ გასაღებების რაოდენობა, არამედ ისიც, ვის ეკუთვნის თითოეული გასაღები, რამდენი ხელმოწერაა საჭირო და რომელი ქსელი ან კონტრაქტი გამოიყენება. ეს დეტალები წინასწარ უნდა იცოდეთ, თუ თავად ქმნით მრავალხელმოწერიან დაცვას. შემთხვევითი ადამიანის მიერ მოწოდებულ საფულეში ამ წესების შემოწმება უსაფრთხო ექსპერიმენტი არ არის.

ორი გავრცელებული სატყუარა

ერთ სცენარში უცხო პირი სოციალურ ქსელში ან ვიდეოს კომენტარში დებს seed ფრაზას და ამბობს, რომ საფულეში თანხაა, მაგრამ მის გატანას ვერ ახერხებს. მომხმარებელი ფრაზას საფულის აპში შეიყვანს და ხედავს ბალანსს. შემდეგ ცდილობს თანხის გადატანას, მაგრამ სისტემა დამატებით გასაღებს ან სხვა ხელმოწერას ითხოვს. თუ მომხმარებელი საკუთარ კრიპტოს „გაზის საკომისიოსთვის“ ჩარიცხავს, თანხა შეიძლება აღარ დაბრუნდეს.

მეორე სცენარში თაღლითი გთავაზობთ თქვენი არსებული საფულის multisig-ად გადაკეთებას ან საკუთარ თავს თანამფლობელად დამატებას. თუ ნებართვების პოლიტიკა შეიცვალა, თქვენ შეიძლება დაკარგოთ კონტროლი აქტივებზე, ან გატანას დამატებითი პირის ხელმოწერა დასჭირდეს. მხარდაჭერის თანამშრომლის სახელით დაწერილი შეტყობინებაც არ არის სანდო მტკიცებულება. საფულის პოლიტიკის ცვლილება მხოლოდ თქვენი ოფიციალური დოკუმენტაციის მიხედვით და დამოუკიდებლად უნდა შეფასდეს.

  • არ შეიყვანოთ უცნობი ადამიანის seed ფრაზა საკუთარ საფულეში.
  • არ გაუგზავნოთ არავის პირადი გასაღები, აღდგენის ფრაზა ან საკვანძო ფაილი.
  • არ ჩარიცხოთ თანხა უცნობ მისამართზე იმისთვის, რომ თითქოს არსებული ბალანსი „გააქტიურდეს“.
  • გადაამოწმეთ აპლიკაციის დომენი და ჩამოტვირთვის წყარო.
  • Multisig-ის გამოყენებისას წაიკითხეთ M-of-N წესი და ყველა ხელმომწერის სია.

რატომ არ არის ნაჩვენები ბალანსი საკმარისი

ბლოკჩეინში მისამართზე ნაჩვენები თანხა არ ნიშნავს, რომ კონკრეტულ ადამიანს აქვს მისი განკარგვის უფლება. ტრანზაქცია შეიძლება მოითხოვდეს ისეთ გასაღებებს, რომლებიც თქვენ არ გაქვთ, ან კონტრაქტის ისეთ პირობებს, რომელთა შესრულებაც შეუძლებელია. თაღლითს შეუძლია რეალური მისამართიც გამოიყენოს, ამიტომ მხოლოდ ბალანსის შემოწმება უსაფრთხოების ვერიფიკაცია არ არის. „ჯერ გაზი ჩარიცხე და მერე თანხას გაიტან“ ძლიერი გამაფრთხილებელი ნიშანია.

თუ უკვე მიიღეთ საეჭვო ფრაზა ან ინსტრუქცია, არ სცადოთ მისი გასატესტად თანხის გაგზავნა. არ გამოიყენოთ მათ მიერ გამოგზავნილი აპი, ბმული ან QR კოდი. შეინახეთ შეტყობინება მტკიცებულებად, დაბლოკეთ გამგზავნი და საჭიროების შემთხვევაში ჰკითხეთ საფულის ოფიციალურ მხარდაჭერას მხოლოდ იმ საკონტაქტო არხით, რომელიც თავად იპოვეთ. მხარდაჭერის ნამდვილმა თანამშრომელმა არ უნდა მოგთხოვოთ seed ფრაზის გაზიარება.

Multisig სწორად დაგეგმეთ

თუ რამდენიმე ადამიანთან ერთად მართავთ საფულეს, წინასწარ განსაზღვრეთ ხელმომწერები, აღდგენის გეგმა და საჭირო ხელმოწერების რაოდენობა. გამოიყენეთ დოკუმენტაცია უშუალოდ საფულის შემქმნელისგან და შეამოწმეთ მისამართი და პოლიტიკა მოწყობილობაზე, რომელსაც ენდობით. მცირე სატესტო კონფიგურაციაც მხოლოდ მაშინ გამოიყენეთ, როცა გესმით, რომელი გასაღები რომელ როლს ასრულებს. მაღალი ღირებულების აქტივები არ გადაიტანოთ პოლიტიკაში, რომელიც დამოუკიდებლად ვერ გადაამოწმეთ.

უსაფრთხო შემოწმების ნაბიჯები

თუ multisig საფულეს თავად ქმნით, კონფიგურაცია თითოეულ ხელმომწერთან დამოუკიდებლად გადაამოწმეთ. შეადარეთ ქსელი, საფულის მისამართი, გასაღებების რაოდენობა და საჭირო ხელმოწერების წესი. ეკრანზე ნაჩვენები სახელი ან უცნობი პირის მიერ გამოგზავნილი QR კოდი საკმარისი არ არის; საფულის აპი ჩამოტვირთეთ ოფიციალური წყაროდან და მისამართი სანდო არხით დაადასტურეთ. სხვადასხვა პროდუქტი ერთსა და იმავე სიტყვას შეიძლება განსხვავებული ტექნიკური მნიშვნელობით იყენებდეს.

აღდგენის გეგმაც წინასწარ უნდა არსებობდეს. განსაზღვრეთ, რა მოხდება თუ ხელმომწერი მოწყობილობას დაკარგავს, გუნდის წევრი აღარ იქნება ხელმისაწვდომი ან სარეზერვო ასლი დაზიანდება. გასაღებების ასლები შეინახეთ ერთმანეთისგან დამოუკიდებელ, დაცულ ადგილებში და არ გადაიღოთ seed-ის ფოტო, რომელიც ღრუბლოვან ანგარიშთან ან შეტყობინებებთან სინქრონდება. სარეზერვო ასლის არსებობა და მისი უსაფრთხოდ აღდგენის შემოწმება სხვადასხვა ამოცანაა.

თუ თაღლითურ მისამართზე თანხა უკვე გაგზავნეთ, აღარ გადაიხადოთ დამატებითი „აღდგენის საკომისიო“. ინტერნეტში შეიძლება გამოჩნდეს პირი, რომელიც თანხის დაბრუნებას გარანტირებულად გპირდებათ და ახალ წინასწარ გადახდას ითხოვს; ეს მეორე თაღლითობის რისკია. შეინახეთ ტრანზაქციის იდენტიფიკატორი, დრო და მიმოწერა, შეატყობინეთ პლატფორმას, საიდანაც თანხა გაიგზავნა, და საჭიროების შემთხვევაში მიმართეთ შესაბამის ადგილობრივ ორგანოს. საიდუმლო გასაღებები ან აღდგენის ფრაზა არავის გაუზიაროთ.

მრავალხელმოწერიანი დაცვა მხოლოდ მაშინ გამოგადგებათ, თუ ყველა მონაწილეს ესმის თავისი როლი და აღდგენის პირობები. დაიწყეთ მცირე ღირებულების ტესტით მხოლოდ საკუთარ, შემოწმებულ კონფიგურაციაზე და მიჰყევით კონკრეტული საფულის ოფიციალურ სახელმძღვანელოს. სხვისი საფულის „შემოწმება“ საკუთარი აქტივებით არასოდეს სცადოთ. უსაფრთხოების წესები შეინახეთ ისეთ ფორმატში, რომელსაც ყველა უფლებამოსილი ხელმომწერი საჭიროების დროს დამოუკიდებლად იპოვის.

ოფიციალური საფულის უსაფრთხოების მითითებები და multisig-ის აღწერა დაგეხმარებათ ტერმინების გაგებაში, თუმცა კონკრეტული ქსელის წესები შეიძლება განსხვავდებოდეს. ეს სტატია უსაფრთხოების ზოგადი განათლებაა და ვერ აღადგენს უკვე გადარიცხულ თანხას. დამატებითი რისკების შესახებ წაიკითხეთ კრიპტო რისკების გზამკვლევი და ქართული ბლოგი.