Kripto emir defteri derinliği, bir paritede farklı fiyat seviyelerinde ne kadar alış ve satış emri beklediğini anlamaya yardımcı olur. Ekranın üst satırındaki fiyatı görmek, daha büyük bir emrin hangi ortalama fiyattan dolacağını göstermez. Özellikle BTC/TRY gibi değişken bir piyasada miktarı, spreadi, birikimli hacmi ve ücret türünü birlikte okumak gerekir. Bu rehber emir defterinin ne söylediğini ve neyi garanti etmediğini anlatır; belirli bir varlığı alıp satma önerisi değildir.

Alış ve satış tarafını doğru okuyun

Emir defteri, pariteye verilmiş fakat henüz eşleşmemiş limit emirlerini fiyat ve miktar seviyelerinde listeler. Alış tarafında en yüksek teklif genellikle ilk sıradadır; satış tarafında en düşük teklif ilk sırada görünür. Bir satırdaki miktar o fiyat düzeyinde bekleyen hacmi, toplam veya kümülatif sütun ise seçilen seviyeye kadar biriken miktarı gösterir. Arayüzler bu değerleri farklı biçimde sunabilir, bu yüzden hangi sütunun tek seviye, hangisinin toplam hacim olduğunu yardım ekranından doğrulayın.

Spread neyi ölçer?

Spread, en düşük satış fiyatı ile en yüksek alış fiyatı arasındaki farktır. Örneğin, en iyi alış ₺2.000.000 ve en iyi satış ₺2.000.500 ise mutlak fark ₺500’dür. Farklı fiyat düzeyindeki pariteleri kıyaslarken bu farkı en iyi alış-satış ortalamasına bölerek yüzde spread de hesaplayabilirsiniz. Dar spread çoğu zaman daha sıkı kotasyonlara işaret eder; fakat piyasanın her büyüklükte emir için derin olduğunu tek başına kanıtlamaz. Yüzeydeki iki fiyat birbirine yakın olsa da sonraki seviyelerde hacim hızla azalabilir.

Birikimli derinlik ve olası fiyat etkisi

Varsayalım alış tarafındaki en iyi satış seviyesinde 0,02 BTC bulunuyor, sonraki basamaklarda ise sırasıyla 0,05 ve 0,10 BTC var. 0,02 BTC’lik piyasa alış emri ilk satırda karşılanabilir; 0,08 BTC’lik emir ise birden fazla fiyat seviyesini tüketebilir. Gerçek gerçekleşme, emir iletilene kadar defterin değişip değişmemesine ve eşleşme kurallarına bağlıdır. Bu yüzden yalnızca ilk satıra değil, planlanan miktara kadar biriken satış hacmine bakın. Satış yönünde de aynı mantığı alış kademeleri için uygulayın.

Kayma ile spread aynı şey değildir

Spread, o andaki en iyi alış ve satış fiyatlarının arasındaki boşluktur. Kayma ise emrin beklenen fiyatı ile gerçekleşen ortalama fiyatı arasında oluşan farkı anlatır. Büyük emir, hızlı fiyat hareketi veya işlem anında emirlerin iptal edilmesi kaymayı artırabilir. Limit emir kaymayı sınırlamaya yardımcı olabilir, fakat fiyat o seviyeye gelmezse emir hiç dolmayabilir; ayrıca limit emir bile hemen karşı tarafla eşleşirse piyasa alıcı gibi davranabilir. Emir türü seçerken gerçekleşme olasılığını ve fiyat kontrolünü birlikte düşünün.

Görünen emirlerin sınırlarını unutmayın

Emir defteri anlık bir görüntüdür; her satır işlem niyetiyle orada kalacak diye garanti yoktur. Emirler iptal edilebilir, güncellenebilir veya başka kullanıcıların işlemleriyle tüketilebilir. Büyük görünen bir duvar, piyasanın kesin yönünü göstermez ve tek başına destek/direnç kanıtı sayılmaz. Derinliği birkaç farklı anda gözlemlemek, fiyat çevresinde gerçekten tutarlı birikim olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. Yine de geçmiş ekran görüntüsü gelecekte aynı likiditenin bulunacağını söylemez; işlem büyüklüğü yükseldikçe bu fark daha kritik hale gelir.

Komisyonu gerçekleşme fiyatıyla beraber hesaplayın

Toplam işlem maliyeti yalnızca spread veya tahmini kaymadan oluşmaz; borsanın maker/taker komisyonu, ağ ve çekim ücreti gibi ayrı kalemleri de olabilir. Paribu’nun güncel yardım metninde emir defterine eklenen ve bekleyen emir maker, mevcut emirle anında eşleşen emir taker olarak tanımlanıyor; piyasa emirleri taker oranına tabi. Oranlar piyasa, hesap seviyesi ve zaman içinde değişebileceğinden işlem ekranındaki güncel tahmini kontrol edin. Kısmi gerçekleşme varsa gerçekleşen bölüm ve kalan emir için gösterilen tutarları ayırın.

Basit bir emir defteri örneği kurun

Sayısal örneklerin canlı fiyat olmadığını özellikle ayırmak gerekir. Varsayımsal satış kademelerinde 0,02 BTC ₺2.000.000’dan, sonraki 0,02 BTC ₺2.001.000’dan bekliyor olsun. 0,04 BTC tutarında piyasa alış emri tümüyle bu iki seviyede gerçekleşirse, ücretler hariç ortalama maliyet yaklaşık ₺2.000.500 olur. Yalnızca ilk görünen ₺2.000.000 fiyatına bakmak, emrin tamamının o düzeyde dolacağı izlenimini verir ve maliyeti düşük gösterir.

Genel hesap, her seviyedeki miktarı fiyatıyla çarpıp bu tutarları toplamaktır; sonra toplamı gerçekleşmesi beklenen miktara bölersiniz. Bu, o anki defteri kullanarak yaklaşık bir ortalama verir ve kesin gerçekleşme fiyatı değildir. Emir gönderilene kadar başka katılımcılar tekliflerini iptal edebilir, yeni emirler girebilir veya piyasa hareket edebilir. Hesaplamayı yaparken ücretleri ayrıca ekleyin ve kısmi gerçekleşme ihtimalini göz ardı etmeyin. Büyük miktarlar için küçük bir senaryo tablosu, tek sayıya güvenmekten daha bilgilendiricidir.

Spreadi ölçerken parite birimini koruyun

Mutlak spread TL cinsinden aynı kalabilir ama BTC fiyat seviyesi değiştiğinde göreli önemi farklılaşır. Bu nedenle pariteleri kıyaslarken hem TL farkını hem yüzde farkı yazın. Yüzdeyi hesaplarken kullandığınız payda yöntemini tutarlı seçin; örneğin orta fiyatı, yani en iyi alış ve satışın ortalamasını kullanabilirsiniz. BTC/TRY ile BTC/USDT fiyatlarını doğrudan aynı sayı gibi karşılaştırmayın; karşı varlık ve kur çevrimi de toplam maliyete etki eder. Farklı borsalar arasındaki transfer ve çekim masrafları da fiyat kıyasına dahil edilmelidir.

İşlem öncesi ölçüm listesi

  • Paritenin doğru olduğundan ve tutar biriminin BTC ya da TL olduğundan emin olun.
  • En iyi alış-satış fiyatlarını ve mutlak/yüzde spreadi kaydedin.
  • Planladığınız miktara kadar kümülatif karşı taraf hacmini kontrol edin.
  • Emrin birkaç fiyat basamağını tüketmesi halinde beklenen ortalama fiyatı kabaca hesaplayın.
  • Maker/taker olasılığını ve hesabınızdaki güncel komisyon kademesini doğrulayın.
  • Defteri tekrar kontrol edin; önemli fiyat hareketinden sonra önceki ölçümü kullanmayın.

Likidite tek başına risk yönetimi değildir

Derin bir emir defteri bile ani haber, borsa kesintisi, volatilite veya fiyat boşluğu sırasında kayıpsız işlem garantisi vermez. Kaldıraç, küçük fiyat değişimlerinin hesap bakiyesi üzerindeki etkisini büyütür; bu nedenle spot ve türev piyasaların risklerini birbirine karıştırmayın. Emir miktarını, kabul edebileceğiniz kaymayı ve işlemi iptal edeceğiniz koşulu önceden belirleyin. Bu içerik finansal tavsiye değildir. Borsa likiditesi merkezinde diğer yürütme rehberlerini görün ve çekim ücreti kontrol listesine geçin. Emir defteri, spread ve komisyon açıklamaları için Paribu emir defteri rehberini, maker/taker komisyon sayfasını ve işlem hacmi açıklamasını inceleyin.